Thám tử Hoàng Nhân

Đó câu chuyện của một cựu chiến binh, người đã đã tìm được 125 ngôi mộ đồng đội, sau hơn 13 năm lặn lội trở lại chiến trường xưa Quảng Trị để tìm mộ liệt sĩ đồng đội. CCB Trần Văn Thà ở số nhà 62, phố Phù Đổng, TP Nha Trang, ông Thà  kể lại rằng ngôi mộ thứ 125 là liệt sĩ Nguyễn Ngọc Nhu, phóng viên Báo Quân đội nhân dân làm ông nhớ mãi.

Trận chiến Cửa Việt

Tháng 1-1968, đơn vị của ông Trần Văn Thà: tiểu đoàn 47, trung đoàn 270, có nhiệm vụ chặn đường vận chuyển tiếp tế bằng đường thủy của Mỹ từ cảng Cửa Việt lên thị xã Đông Hà và sân bay Tà Cơn. Đơn vị ông còn có nhiệm vụ phối hợp cùng lực lượng tại chỗ phát động quần chúng nổi dậy tại khu Đông Gio Linh , tỉnh Quảng Trị khi cuộc Tổng tấn công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968 nổ ra. Để phục vụ cho mục tiêu nhiệm vụ này, đơn vị được tăng cường thêm hơn một nghìn người trong đó có hai phóng viên của Báo Quân đội nhân dân là Lê Đình Dư và Nguyễn Ngọc Nhu. Phán đoán ý đồ của quân ta, Mỹ - ngụy bu vào đơn vị ông Trà như kiến, có ngày chúng huy động, rất nhiều lượt xe tăng, xe thiết giáp, hàng chục lượt máy bay các loại, pháo từ tầu chiến ngoài biển, pháo mặt đất đổ đạn vào chốt của quân ta; về bộ binh địch có 1 sư đoàn ngụy, có lữ đoàn 196 và 1 tiểu đoàn thủy quân lục chiến Mỹ tấn công quyết liệt hòng đẩy đơn vị ông Thà ra khỏi Cửa Việt. Sau 2 ngày đêm chiến đấu dũng cảm, hai phóng viên quân đội vừa ghi chép tài liệu, vừa trực tiếp cầm súng chiến đấu, đến chiều ngày 21-1-1968 Lê Đình Dư và Nguyễn Ngọc Nhu lần lượt hy sinh.

Hành trình tìm mộ liệt sĩ – nhà báo Nguyễn Ngọc Nhu

Tháng 6-1999, ông Thà đã hoàn thành việc giúp gia đình liệt sĩ Lê Đình Dư tìm thấy mộ tại Nghĩa trang liệt sĩ Dốc Miếu, huyện Gio Linh (Quảng Trị). Vậy còn mộ liệt sĩ nhà báo Nguyễn Ngọc Nhu ở đâu, là câu hỏi luôn đau đáu trong đầu ông Thà. Tuổi 79 và các vết thương từ thời chiến tranh trở chứng khiến sức khoẻ suy kém, càng thôi thúc ông trở lại Quảng Trị để tìm mộ liệt sĩ đồng đội, trong đó có liệt sĩ Nguyễn Ngọc Nhu.

Điều ông nhớ nhất, liệt sĩ hy sinh được đại đội 1 mai táng tại làng Nhĩ Hà, thuộc xã Gio Mỹ (Gio Linh). Xã Gio Mỹ nay là xã Gio Thành. Đồng chí Nguyễn Quang Khanh, chính trị viên đại đội đã lấy một miếng tôn khắc chữ “NB” (nhà báo) Nguyễn Ngọc Nhu - D47” làm bia mộ theo lệnh của ông Thà.

Thôn Nhĩ Hà là trận địa chiến đấu của các trung đội 1, 2, 3 và tiểu đội hoả lực, nơi đặt sở chỉ huy của C1. Ông nhớ, cách đó không xa là nơi mai táng liệt sĩ Nguyễn Ngọc Nhu. Thế nhưng mất 2 ngày đào bới bất chấp trời Quảng Trị nắng trang trang, vẫn không thấy, tự thân ông Thà cũng bắt đầu thấy nản. Trong lúc tạm nghỉ, ông thầm khấn liệt sĩ sống khôn thác thiêng giúp ông và đồng đội tìm thấy mộ. Cầu được, ước thấy, chỉ khoảng 20 phút sau lời... khấn, những người đào đã phát hiện ngôi mộ với tấm tôn đã rỉ, sau khi lau chùi dòng chữ hiện ra là “NB Nguyễn Ngọc Du - D47”. Hài cốt liết sĩ được đưa vào Nghĩa trang liệt sĩ xã Gio Thành với tấm bia ghi nội dung như trên.

Trả lại tên cho Anh.

Câu chuyện vẫn chưa dừng lại đó, ai là người viết nhầm chữ “Nhu” thành “Du”? Câu hỏi ấy đã theo ông Thà trở lại TP Nha Trang.

Năm 2005, nhờ các CCB Quảng Bình, ông Thà được biết “tác giả” tấm bia - Nguyễn Quang Khanh đang nghỉ hưu tại TP Đồng Hới. Gặp lại nhau sau nhiều năm bặt tin, nghe ông Thà phản ánh về nội dung tấm bia, thật bất ngờ ông Khanh nhận ngay là lỗi của ông, vì tiếng địa phương Quảng Bình chữ Nhu và chữ Du phát âm gần giống nhau và ông Khanh đã làm giấy xác nhận sự lầm lẫn này trong tên của liệt sĩ.

Cuối năm 2005, nhân dịp về Hà Nội dự giao lưu “Người lính cầm bút”, ông Thà gặp đại tá Lê Phúc Nguyên, Phó tổng biên tập Báo Quân đội nhân dân (hiện ông Nguyên là Thiếu tướng, Tổng biên tập - TG) phản ánh về trường hợp hy sinh và nơi mai táng liệt sĩ nhà báo Nguyễn Ngọc Nhu. Ngày 13-12-2005, ông Thà và 2 phóng viên của Báo Quân đội nhân dân về xã Thụy Lôi, huyện Tiên Lữ (Hưng Yên) gặp em trai và em gái liệt sĩ Nhu để báo tin trong niềm xúc động sâu sắc vì trước đó, gia đình chưa có tin tức gì về nơi mai táng liệt sĩ.

Ngày 6-6-2007, ông Thà ra Quảng Trị để bàn giao liệt sĩ. Ngày 14-6, ra thăm một liệt sĩ Nhu, ông Thà không còn tin vào mắt mình nữa, trước mắt ông là tấm bia mộ hoàn toàn xa lạ: “Liệt sĩ Nguyễn Ngọc Du. Hy sinh 6-1966”. Nói xa lạ bởi tháng 8-2005, khi đưa liệt sĩ về nghĩa trang ông đã chụp ảnh tấm bia ghi rõ: “Liệt sĩ NB Nguyễn Ngọc Du - D47”. Về lại Nha Trang, một cơn đau tim đã khiến ông Thà phải nằm điều trị tại bệnh viện đa khoa tỉnh.

Khi bệnh tạm ổn, ông viết kiến nghị gửi Đảng uỷ, UBND xã Gio Thành kèm theo tấm ảnh chụp năm 2005 và xác nhận của CCB Nguyễn Quang Khanh. Nhận thấy sai sót trong quá trình trùng tu, tôn tạo nghĩa trang, lãnh đạo xã Gio Thành đã làm thủ tục sửa chữatấm bia mộ theo đúng tài liệu do ông Thà và đồng đội cung cấp.Sau đó ít lâu, trước sự chứng kiến của đại diện Báo QĐND, gia đình liệt sĩ, Hội CCB... tấm bia ghi đầy đủ họ tên, quê quán của liệt sĩ Nguyễn Ngọc Nhu đã được gắn lên mộ của ông. Với ông Thà, chuyện thì dài, việc thì nhiều và kể thì ngắn, nhưng ngôi mộ thứ 125 thì ông không thể nào quên..

Ghi chép của thám tử Châu Ngọc

(bài đã in trên Báo CCBVN bút danh QH)